Bardzo drogi koszyk

Co kryje się za wzrostem cen żywności?
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) ogłosiła, że globalne ceny żywności niewiele się zmieniły w stosunku do szczytowych poziomów z kwietnia. Światowa cena koszyka podstawowych artykułów spożywczych wciąż jest o 37 proc. wyższa niż była w tym samym okresie ubiegłego roku. Opierając się na publikowanym dwa razy w roku raporcie na temat światowych rynków żywności, FAO ostrzega, że warunki atmosferyczne – za dużo albo za mało deszczu – mogą zmniejszyć zbiory kukurydzy i pszenicy w Ameryce Północnej i Europie, a ogólne ograniczenia w zapasach żywności będą miały niekorzystny wpływ na światowe dostawy.
Rosnące koszty artykułów spożywczych przyczyniły się do wybuchu tegorocznych śmiertelnych zamieszek w Algierii i Tunezji. W ubiegłym roku przynajmniej 13 osób zginęło w Mozambiku podczas protestów przeciwko planom podniesienia cen pieczywa. Na początku tego roku ceny produktów spożywczych na całym świecie skoczyły do poziomów z lat 2007-08, kiedy to globalny kryzys żywnościowy spowodował niepokoje w 30 krajach, m.in. w Egipcie, Kamerunie i Haiti.

Confectionery_shop_and_eel_shop_by_Hidehiro_Komatsu
Czy za skokiem cen stoją spekulacje?
Zdania w kwestii, czy nowe pieniądze, które zalewają rynki towarowe od 2003 roku, stanowią przyczynę problemu, są podzielone. Nie ma też zgodności co do ewentualnych regulacji, jeśli tak faktycznie jest. Niektórzy handlowcy uważają, że za tegorocznymi podwyżkami cen stoją poważne rozbieżności między podażą a gwałtownie rosnącym globalnym popytem. Grupa Chicago Mercantile Exchange, właściciel najstarszej na świecie giełdy futures i opcji, gdzie ustalana jest międzynarodowa cena towarów rolniczych, odrzuca pogląd, że wzrost cen żywności jest spowodowany olbrzymim nasileniem się spekulacji towarami rolnymi w ostatnich latach.
Czy mamy do czynienia z nasileniem się aktywności spekulacyjnej na rynku towarowym?
W ostatnich ośmiu latach nastąpił duży wzrost w tym obszarze. Rolnicy i przetwórcy od dawna wykorzystują giełdy towarowe, żeby zabezpieczyć się na przykład przed niebezpieczeństwem złych zbiorów. Gracze gotowi na ryzyko odgrywają pożyteczną rolę w zapewnianiu płynności, ale za ostatni wzrost spekulacji w znacznym stopniu odpowiadają nowe instrumenty finansowe wymyślane przez banki i oferowane inwestorom. W 2000 roku dzięki intensywnemu lobbingowi banki uzyskały deregulację rynków towarowych w Stanach Zjednoczonych, co pozwoliło im na wprowadzanie tych nowych produktów. Goldman Sachs był pionierem funduszy opartych na indeksach towarowych, dających inwestorom możliwość śledzenia zmian w rozpiętości cen towarów, w tym również kluczowych produktów rolnych. W latach 2003-08 inwestycje w tego typu fundusze wzrosły z 13 miliardów do 317 miliardów dolarów.
owoceJakie stanowisko zajmują rządy?
Ministrowie rolnictwa, którzy spotkali się w styczniu w Berlinie, wyrazili obawę, że spekulacje i nadmierna niestabilność cen na międzynarodowych rynkach towarów rolnych mogą zagrażać bezpieczeństwu światowych dostaw żywności. Ministrowie z 48 krajów wezwali państwa z grupy G20 do walki z nadużyciami i manipulacjami cenowymi na rynkach rolnych.
Jakie są dowody na to, że działalność spekulacyjna przyczynia się do wzrostu cen towarów?
Niektórzy menadżerowie funduszy hedgingowych przekonują, że kiedy na małe rynki, takie jak rynki towarów rolnych, trafią miliardy dolarów, wówczas nieuchronnie dochodzi do zwiększenia niestabilności i umocnienia cen. Jeśli zaś przepływy finansowe umacniają ceny żywności i energii, to skutki są bardziej bezpośrednie niż w przypadku nieruchomości czy akcji. Konsekwencją podwojenia się cen żywności jest głód.
Jaką rolę odgrywają zmiany klimatyczne?
Zdaniem naukowców globalne ocieplenie już zaszkodziło światowej produkcji żywności i doprowadziło w ostatnich dziesięcioleciach do wzrostu cen aż o 20 proc. Eksperci ostrzegają, że jeśli przy tych samych odmianach ziaren temperatury nadal będą rosły, wówczas należy spodziewać się dalszego wzrostu cen żywności. Badania naukowe, przeprowadzone z wykorzystaniem modeli komputerowych w oparciu o dane z lat 1980-2008, pokazują, że światowa produkcja pszenicy była o 33 milionów ton (5,5 proc.) niższa niż mogłaby być bez globalnego ocieplenia. Produkcja kukurydzy była niższa o 23 miliony ton (3,8 proc.). Istotnym czynnikiem jest także rosnący apetyt na mięso, ponieważ do wyprodukowania jednego kilograma mięsa potrzeba wielu kilogramów ziarna.
Jaką rolę odgrywają biopaliwa?
Raport Banku Światowego z 2008 roku stwierdza, że promowanie biopaliw przez rządy w Europie i Stanach Zjednoczonych spowodowało wzrost cen żywności o 75 proc. Dane te zaprzeczają temu, co głoszą Amerykanie, zdaniem których wykorzystanie zbóż do produkcji biopaliw zamiast żywności spowodowało jedynie dwu-, trzypro- centowy wzrost cen. Inne wymieniane czynniki – takie jak rosnący popyt na artykuły spożywcze w Chinach i Indiach, powtarzające się susze w Australii – mają, zdaniem autorów raportu, marginalne znaczenie. „Bez wzrostu w biopaliwach globalne zapasy pszenicy i kukurydzy nie obniżyłyby się w znaczący sposób, zaś wzrosty cen wynikające z pozostałych czynników byłyby umiarkowane”.

Mark Tran

Related News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

COPYRIGHT 2014 ZYCIE PUBLISHING SERVICES. ALL RIGHTS RESERVED.