Leczo to tradycyjne węgierskie danie, które w Polsce cieszy się ogromną popularnością. Przyrządzane jest z różnych warzyw, przeważnie według własnego uznania, ale warunkiem jest obecność kilku podstawowych składników. Może być wegetariańskie lub z dodatkiem mięsa. Jednak tradycyjne leczo powinno zawierać cukinię, paprykę, pomidory, cebulę oraz dodatki, takie jak kiełbasa lub jajka, a także przyprawy. Najlepiej smakuje na gorąco. W czym tkwi tajemnica leczo?
O rodowodzie słów kilka
Pierwsze leczo zostało przyrządzone na Węgrzech. Do dnia dzisiejszego stanowi jedno z najbardziej charakterystycznych potraw tego kraju. Danie to jest również popularne w kuchni chorwackiej, czeskiej, ukraińskiej czy słowackiej. Zajadają się nim także mieszkańcy Austrii, Izraela oraz Polski.
Tradycyjne węgierskie leczo zawiera żółtą paprykę, świeżego pomidora, cebulkę, sól i słodką mieloną paprykę, czyli narodową przyprawę Węgrów. Leczo występuje w postaci gulaszu, z grubo pokrojonymi warzywami. Jednak nie jest to uniwersalny przepis na to danie – istnieje wiele jego wariantów, w zależności od własnego upodobania. W Polsce podstawowym składnikiem tej potrawy jest cukinia lub bakłażan, które są szeroko dostępne w sezonie letnim.
Różne oblicza leczo
Na Węgrzech leczo przygotowuje się na bazie świeżych pomidorów i papryki. Oba warzywa duszone są na smalcu z dodatkiem wędzonego boczku, a także podsmażonej cebulki i mielonej papryki – narodowej przyprawy tego kraju. Niekiedy można spotkać leczo z dodatkiem czosnku, liścia laurowego czy tymianku. Bardzo często dodaje się także kiełbasę, bekon albo wątróbkę. Czasami także węgierskie leczo serwowane jest plastrami jaj ugotowanych na twardo, ułożonymi na wierchu potrawy.
W Niemczech leczo stanowi oddzielne danie, zazwyczaj serwowane ze świeżym pieczywem lub jako warzywny dodatek do dań mięsnych, np. pieczonego bażanta, kurczaka, wołowiny czy steków.
W Polsce leczo przyrządza się na bazie cukinii, rzadziej bakłażana. Wszystkie warzywa dusi się w oleju rzepakowym i spożywa się na ciepło jako danie główne. Podaje się je z kiełbasą oraz pieczywem albo gotowanym ryżem.
W naszym kraju popularne jest także leczo z dodatkiem mięsa, np. mięsa drobiowego lub wieprzowego, które wcześniej pokrojone w kostkę i dusi się po wcześniejszym podsmażeniu. Popularne jest także leczo przyrządzane się także w wersji wegetariańskiej. Oprócz warzyw często dodaje się cieciorkę, soczewicę, fasolę lub ser tofu, znane są też wersje z pieczarkami. Leczo zazwyczaj podaje się z chlebem, ryżem, czasami z makaronem i kaszą jaglaną.
Właściwości prozdrowotne leczo
Ta węgierska potrawa jest niskokaloryczna, zarówno ta w wersji wegetariańskiej, jak i z dodatkiem mięsa. Jednak wegetariańskie leczo zawiera niższą zawartość kwasów tłuszczowych (nasyconych) oraz pozbawione jest cholesterolu, a tym samym ma mniejszą kaloryczność. Leczo z zawartością duszonego mięsa drobiowego, także będzie zawierało mniejszą ilość tłuszczu. Warto pamiętać o odpowiednich dodatkach do dania. Najlepiej sięgać po pełnoziarniste pieczywo, brązowy lub dziki raz oraz gruboziarniste kasze.
Obie wersje tego węgierskiego dania są znakomitym źródłem witamin: witaminy A, witaminy E oraz witaminy B6, a także składników mineralnych: potasu, fosforu, żelaza i cynku. Leczo wegetariańskie charakteryzuje się wyższą obecnością miedzi i niższą zawartością sodu. Poza tym ma też więcej błonnika pokarmowego. Wegetariańska wersja tej potrawy jest znakomitym daniem dla osób odchudzających się, dbających o sylwetkę, a także chorych na cukrzycę oraz z problemami układu sercowo-naczyniowego.
Wegeteriańska wersja leczo jest zdecydowanie zdrowszą wersją tego dania. Wszystko za sprawą cukinii, która stanowi jeden z głównych składników tej potrawy. Warzywo to zawiera szalenie ważne dla naszego zdrowia witaminy. Przede wszystkim są to witaminy z grupy B (zwłaszcza witamina B1), która bierze udział w procesach metabolicznych i przemianie węglowodanów oraz witamina B3. Inną szalenie ważną witaminą, która obecna jest w cukinii, to witamina C. Chroni ona i wzmacnia nasz organizm, a także posiada wysoką zawartość karotenów odpowiedzialnych za działanie antyoksydacyjne. W cukinii występuje również witamina A, która ma pozytywny wpływ na wzrok oraz witamina K, biorąca udział w procesach krwiotwórczych. W tym niezwykłym warzywie znajdziemy równie takie składniki mineralne jak magnez, potas i żelazo. Co więcej, cukinia działa odkwaszająco na organizm i usprawnia proces trawienia.
Tradycyjne leczo z kiełbasą
Składniki:
• 200 g ulubionej kiełbasy
• 1 kg dojrzałych pomidorów
• 2 ząbki czosnku
• 2 średnie cebule
• 3 czerwone papryki
• 2 łyżki papryki w proszku
• 1 łyżeczki sproszkowanej ostrej papryki
• sól, pieprz, kolendra
Cebulę kroimy w kostkę, kiełbasę zaś w plasterki i oba składniki podsmażamy na patelni przez około 8 minut. Następnie przekładamy je do garnka i dodajemy starty czosnek. Dodajemy czerwoną paprykę pokrojoną w kostkę i całość mieszamy przez 5 minut. Dodajemy soli i pieprzu – wedle uznania. Do potrawy dodajemy pokrojone pomidory bez skórki i nasion. Wszystkie składniki gotujemy przez co najmniej pół godziny, co chwilę mieszając, by danie się nie przypaliło. Leczo można serwować z ugotowanym ryżem, kaszą albo ze świeżym chlebem pełnoziarnistym.
Leczo z kurczakiem
Składniki na 3 porcje:
• 250 g filetu z kurczaka
• 1 cebula
• 2 ząbki czosnku
• 1 kukurydza
• 1 czerwona papryka
• 300 g cukinii (1 średnia)
• 4 pomidory
• 1/2 szklanki bulionu drobiowego
• 1/4 szklanki białego wina (opcjonalnie)
• 3 łyżki oliwy extra vergine
• 2 łyżeczki koncentratu pomidorowego
• świeża bazylia
• przyprawy: sól, pieprz, 1 łyżeczka suszonego oregano, 1 łyżeczka słodkiej papryki w proszku, 1/2 łyżeczki ostrej papryki, 2 łyżeczki kurkumy w proszku, 1 łyżeczka kminu rzymskiego
W szerokim garnku na 1 łyżce oliwy zeszklić pokrojoną w kosteczkę cebulę. Dodać resztę oliwy i po jej podgrzaniu włożyć do garnka pokrojoną w kosteczkę pierś kurczaka, doprawić ją solą i obsmażyć z każdej strony. Pod koniec dodać starty czosnek oraz przyprawy.
Dodać obkrojone nożem ziarna kukurydzy oraz pokrojoną w kosteczkę paprykę. Smażyć mieszając przez około 1 minutę.
Dodać pokrojoną w kosteczkę cukinię i wymieszać. Smażyć mieszając co chwilę przez ok. 2 minuty. Wlać wino i odparować.
Pomidory sparzyć wrzątkiem, obrać ze skórek, pokroić na ćwiartki i wykroić szypułki. Pokroić w kostkę, dodać do garnka i wymieszać. Zagotować na większym ogniu.
Wlać bulion, dodać koncentrat pomidorowy i gotować bez przykrycia przez ok. 10 minut aż warzywa będą miękkie. Pod koniec dodać posiekaną bazylię.
Leczo z cukinii z mielonym mięsem
Składnikina 4 porcje:
• 500 g mielonego mięsa (np. łopatki wieprzowej, szynki lub indyka)
• 2 łyżki oliwy extra vergine
• 1 cebula
• 3 papryki (np. w 3 kolorach lub tylko czerwone)
• 1 zielona i 1 żółta cukinia lub tylko w jednym kolorze (ok. 1 kg)
• 1/2 papryczki chili
• 1 łyżeczka słodkiej papryki w proszku + szczypta ostrej
• 500 g świeżych pomidorów lub 1 puszka pomidorów
• 250 ml passaty pomidorowej (przecieru z butelki lub kartonu)
• świeże zioła np. estragon, bazylia
W głębokiej i dużej patelni lub szerokim garnku na 1 łyżce oliwy dokładnie obsmażyć mielone mięso, w międzyczasie doprawić solą i pieprzem. Dodać kolejną łyżkę oliwy oraz pokrojoną w kosteczkę cebulę, zeszklić ją od czasu do czasu mieszając.
Dodać pokrojone w kostkę papryki a po chwili pokrojone w kosteczkę cukinie. Dodać przepołowioną papryczkę chili, doprawić solą i świeżo zmielonym pieprzem i smażyć od czasu do czasu mieszając przez około 10 minut. W międzyczasie dodać paprykę w proszku.
Pomidory sparzyć wrzątkiem, pokroić na ćwiartki usuwając twarde szypułki. Usunąć nasiona i sok, miąższ pokroić w kostkę. Miąższ pomidorów lub pomidory z puszki dodać do naczynia z warzywami i gotować przez 5 minut od czasu do czasu mieszając.
Dodać passatę pomidorową i gotować przez 5 minut. Na koniec wymieszać z posiekanym estragonem jeśli używamy (2 łyżki) i listkami bazylii (kilkanaście listków). Można zawekować zamykając gorące leczo w słoikach.
Leczo wegetariańskie
Składniki na 4 porcje
• 1 ząbek czosnku
• 1 cebula (np. cukrowa)
• 1/3 papryczki chili
• 1 łyżka oliwy i 1 łyżka masła lub 2 łyżki oliwy
• 2 papryki (mogą być różne kolory)
• 1 mała lub średnia cukinia
• 150 g pieczarek
• 1 mały bakłażan
• 2 pomidory
• 250 g domowego przecieru pomidorowego lub gotowej passaty w butelce
• 1/2 łyżeczki papryki w proszku
• 1 łyżeczka suszonego oregano
• 1/2 łyżeczki cukru
• około 1/2 łyżeczki soli morskiej i świeżo zmielony pieprz
Czosnek obrać i pokroić w drobną kosteczkę. Cebulę pokroić w kostkę. Na dużą wysoką patelnię lub do dużego garnka wlać 1 łyżkę oliwy, włożyć czosnek i podgrzewać przez kilkanaście sekund, dodać cebulę oraz papryczkę chili w całości. Smażyć przez około 5 minut na umiarkowanym ogniu co chwilę mieszając aż cebula się zeszkli.
Dodać paprykę oczyszczoną z nasion i pokrojoną w kosteczkę. Zwiększyć ogień (podczas dodawania kolejnych warzyw ogień musi być dość wysoki), dodać pokrojoną cukinię i smażyć przez 2 minuty.
Dodać łyżkę oliwy, pokrojone na plasterki pieczarki oraz pokrojonego w kosteczkę bakłażana. Smażyć przez około 10 – 12 minut, od czasu do czasu warzywa przemieszać, w międzyczasie doprawić solą i pieprzem.
Pomidory sparzyć, obrać ze skórki, wyciąć szypułki, usunąć pestki. Pokroić w kostkę i razem z sokiem wrzucić do warzyw. Dodać passatę pomidorową, czerwoną paprykę w proszku oraz suszone oregano, doprawić cukrem i gotować przez około 5 minut, od czasu do czasu zamieszać. Gdyby leczo było za gęste rozcieńczamy je gorącą wodą lub bulionem.