Historia Września 1939 – bez znieczulenia

„Our two countries share a special bond forged by unique histories and national characters. It’s a fellowship that exists only among peoplewho have fought and bled and died for freedom. (…)

And so I am here today not just to visit an old ally, but to hold it up as an example for others who seek freedom and who wish to summon the courage and the will to defend our civilization“. 

Przemówienie Prezydenta USA Donalda Trumpa do Narodu Polskiego

Plac Krasińskich w Warszawie, 6 lipca 2017

„Dzisiaj, trzydzieści lat po zniesieniu żelaznej kurtyny, Polska jest jednym z najlepszych przyjaciół Stanów Zjednoczonych na kontynencie europejskim (…)”   

– sekretarz stanu Mike Pompeo, 12 lutego 2019

Zamiast komentarza do kolejnej rocznicy Września‘39, przypomnę Państwu chłodnych świadków epoki – dokumenty. 5 września 1939 roku Stany Zjednoczone Ameryki ogłosiły neutralność w toczącej się wojnie polsko – niemieckiej. Amerykanie nie byli obojętni wobec tragedii Polski. Szczerze martwiła ich perspektywa wojny. I myśleli, jak zawsze – globalnie.

Address Delivered by the Under Secretary of State (Welles) at Panama, September 25, 1939

„I speak, of course, solely in the name of my own Government, but I venture to assert that the government of every American republic coincides in the opinion that the outbreak of the general war with which the world today is confronted constitutes in very truth a potential menace to the well-being, to the security, and to the peace of the New World. (…)“ 

https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/WorldWar2/welles2.htm

***

Większość Polek i Polaków wsłuchuje się w przemówienia Prezydenta USA i jego wysłanników, wypowiadane z okazji oficjalnych kontaktów. Padają słowa jakże miłe polskiej duszy – o polskiej odwadze, o wartościach, o wspólnej karcie historii, o sojuszniczym wsparciu. Być może słowa są szczere. Wypowiadają je konkretni politycy w konkretnych sytuacjach. Czy Polska jest jednak rzeczywiście objęta żelaznym glejtem gwarancji bezpieczeństwa USA? Czy obecna (lub kolejna) Administracja, biorąc pod uwagę absolutny priorytet polityki Waszyngtonu w powstrzymywaniu Chin, nie straci swej determinacji wobec ekspansywnej ‚lokalnie‘ polityki Moskwy?

W kontekście zmiennych relacji i interesów mocarstw, w przededniu wyborów prezydenckich w USA, warto przypomnieć historyczne uwarunkowania i tendencje, jakie istniały i nadal istnieją po drugiej stronie Atlantyku.

EXECUTIVE ORDER 8233

PRESCRIBING REGULATIONS GOVERNING THE ENFORCEMENT OF THE NEUTRALITY OF THE UNITED STATES

September 5, 1939

WHEREAS, under the treaties of the United States and the law of nations it is the duty of the United States, in any war in which the United States is a neutral, not to permit the commission of unneutral acts within the jurisdiction of the United States;

AND WHEREAS, a proclamation was issued by me on the fifth day of September declaring the neutrality of the United States of America in the war now existing between Germany and France; Poland; and the United Kingdom, India, Australia, and New Zealand.

NOW, THEREFORE, in order to make more effective the enforcement of the provisions of said treaties, law of nations, and proclamation, I hereby prescribe that, during said war, the departments and independent offices and establishments of the United States Government shall have the following duties to perform in enforcing the neutrality of the United States, which duties shall be in addition to the duties now prescribed, or hereafter prescribed, by law, or by other executive order or regulation not in conflict herewith, for the departments and independent offices and establishments of the United States Government.“

***

Address before a joint session of the Senate and House of Representatives recommending revision of the Neutrality Law, the Capitol, September 21, 1939

(… ) At the outset I proceed on the assumption

that every member of the  Senate and of the House of Representatives,

and every member of the  Executive Branch of the Government,

including the President and his  associates, personally and officially,

are equally and without  reservation in favor of such measures

as will protect the neutrality,  the safety and the integrity

of our country and at the same time keep us  out of war. 

(…) In such circumstances our policy must be to appreciate in the deepest  sense the true American interest. Rightly considered, this interest is  not selfish. Destiny first made us, with our sister nations on this  Hemisphere, joint heirs of European culture. Fate seems now to compel us  to assume the task of helping to maintain in the Western world a citadel  wherein that civilization may be kept alive. The peace, the integrity,  and the safety of the Americas- these must be kept firm and serene.“

WMW