Polskie Ateny

Puławski ogród w dzisiejszym kształcie zawdzięczamy Czartoryskim. Szczególnie Izabeli, kobiecie, której niewielu mężczyzn mogło dorównać.
Puławy- Z myślą o człowieku
W sercu pięknej ziemi lubelskiej i bezpośrednim sąsiedztwie terenów o wyjątkowych walorach przyrodniczych znajduje się miejscowość, której nie sposób pominąć w turystycznych wyprawach. Puławy, bo o nich mowa, to miasto malowniczo położone nad Wisłą, otoczone od południa Kazimierskim Parkiem Krajobrazowym, od północy Pradoliną Wieprza.
Dawna wioska rybacka od XVII wieku stała się siedzibą najpotężniejszych rodów magnackich: Lubomirskich, Sieniawskich i Czartoryskich. Puławy doby oświecenia były drugim po Warszawie ośrodkiem życia politycznego, intelektualnego i kulturalnego Polaków.
Puławy to nie tylko miasto historii i zielone płuca Lubelszczyzny. Jest to również nowoczesny ośrodek przemysłowo-naukowy, w którym działalność badawczą i usługową prowadz 6 instytutów naukowych znanych w kraju i na całym świecie (m.in. Państwowy Instytut Weterynaryjny czy IUNG).
Dogodne położenie Puław zapewnia mieszkańcom i turystom dostęp do różnorodnych atrakcji turystycznych zlokalizowanych w okolicy.
Polskie Ateny
Najważniejszym okresem w historii Puław były niewątpliwie czasy, kiedy należały one do magnackiej rodziny książąt Czartoryskich, zwłaszcza okres od 1784 r. do powstania listopadowego, gdy puławski pałac był rezydencją Adama Kazimierza i jego żony Izabeli z Flemingów, a następnie ich syna Adama Jerzego. W drugiej połowie XVIII w. Czartoryscy należeli do najbogatszych i najbardziej wpływowych rodzin magnackich Rzeczypospolitej, nic więc dziwnego, że swoją siedzibę w Puławach – którą z racji ożywionego życia artystycznego szumnie zwano polskimi Atenami – zaplanowali z rozmachem godnym książęcego dworu.
Klasycystyczny pałac Czartoryskich z lat 1785-1810, wzniesiony na miejscu wcześniejszej barokowej rezydencji Sieniawskich, jest dziś siedzibą Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, lecz od niedawna udostępniono w nim do zwiedzania kilka naj- lepiej zachowanych i najbardziej okazałych sal.
Największą atrakcją Puław jest jednak ogromny park przypałacowy, rozciągający się wzdłuż łachy wiślanej, któremu zasadniczy kształt na przełomie XVIII i XIX w. nadała fantazja księżnej Izabeli. Zgodnie z panującą wówczas oświeceniową modą park wypełniają liczne obiekty architektoniczne w dosyć swobodny sposób naśladujące różne budowle, jakie wykształceni arystokraci spotykali na szlakach swoich wojaży po Europie. W Świątyni Sybilli, wzorowanej na Świątyni Westy z willi Hadriana w Tivoli, i Domu Gotyckim księżna Czartoryska urządziła w 1801 r. pierwsze polskie muzeum, w którym gromadziła pamiątki historyczne, a wśród nich takie osobliwości jak miecze ofiarowane królowi Jagielle i księciu Witoldowi pod Grunwaldem czy szablę Stefana Batorego. Tutaj przechowywano również wspaniałe dzieła malarskie, w tym słynną Damę z gronostajem Leonarda da Vinci. Tuż przed powstaniem listopadowym kolekcja ta została wywieziona do Paryża, a następnie stała się zaczątkiem Muzeum Czartoryskich, które od 1876 r. do dzisiaj funkcjonuje w Krakowie. Obecnie w obu budynkach mieści się muzeum regionalne PTTK gromadzące zbiory związane z historią miasta i etnografią regionu. Wśród budowli parkowych rozmiarami wyróżnia się rotunda wzorowana na rzymskim Panteonie, wzniesiona w pierwszych latach XIX w. przez nadwornego architekta Czartoryskich Krystiana Piotra Aignera, która od 1919 r. pełni rolę świątyni parafialnej.
Kres świetności puławskiej rezydencji położyła klęska powstania listopadowego – ks. Adam Jerzy Czartoryski został skazany na śmierć (której uniknął uciekając do Paryża, gdzie założył słynny Hotel Lambert), a jego dobra skonfiskowano. Na szczęście wiele z dawnego splendoru puławskiej siedziby przetrwało do dzisiaj.

Piękno okolic

Czarnolas
Wieś w powiecie zwoleńskim, w której mieszkał i tworzył Jan Kochanowski – jeden z najwybitniejszych XVI-wiecznych poetów polskich i europejskich. Dziś mieści się tam muzeum jego imienia, w którym oprócz utworów i pamiątek po poecie, znajduje się wiele dzieł sztuki, związane z nim publikacje naukowe, krytyczne i literackie.
Gołąb
W latach 1628-36 został tu wybudowany kościół, którego budowniczymi byli muratorzy z Kazimierza Dolnego. Kościół został wymurowany z cegły z motywami dekoracyjnymi podobnymi do tych z kazimierskich zabytków. Kościół w Gołębiu był fortyfikowany, o czym świadczą ukryte w murach strzelnice. Obok świątyni stoi Domek Loretański – kaplica wybudowana na zamówienie Jerzego Ossolińskiego, kanclerza wielkiego kornnego, w latach 1634-38.
Janowiec
To malowniczo położona miejscowość, dawnej własność magnackich rodów Firlejów, Tarłów i Lubomirskich. Atrakcją turystyczną są ruiny zamku bastejowego z XVI wieku. Ponadto warto zobaczyć dwór barokowy z lat 70. XVIII w., spichlerz zbożowy i drewnianą stodołę, a także zespół zabudowań gospodarskich z XIX w. Warto zobaczyć kościół pw. św. Małgorzaty wybudowany w stylu gotyckim z barokowym ołtarzem głównym (autorstwa być może Tylmana z Gameren).
Kazimierz Dolny
Kazimierz Dolny to miasteczko położone u ujścia Grodarza do Wisły. Jego dzieje sięgają początków państwa polskiego. W XIV wieku król Kazimierz Wielki lokował tu miasto, które swój okres świetności przeżywało w XVII wieku. Dziś jest to znany ośrodek turystyczno-wypoczynkowy z licznymi zabytkami (ruiny zamku, kościoły gotyckie, renesansowe i barokowe, kamienice renesansowe, willa „Kuncewiczówka”). Perła architektury renesansowej. Miejsce ukochane przez artystów, zwłaszcza malarzy.
Warto zwiedzić:
– kościół farny pw. św. Bartłomieja i Jana Chrzciciela – jeden z najbardziej znanych obiektów sakralnych tzw. renesansu lubelskiego (wewnątrz barokowy ołtarz główny i najsatrsze w Polsce organy farne (1620),
– zespół klasztorny ojców reformatów – wzniesiony w latach 1639-45 i 1664-1668.
– kościół pw. św. Anny – renesansowy, z zabytkowymi kryptami w podziemiach,
– zamek – wzniesiony w XIV w., obecnie doskonały punkt widokowy na dolinę Wisły,
– baszta – XIII-wieczna budowla, ma 20 m wysokości.
Końskowola
Nazwa miejscowości pochodzi od nazwiska jej właścicieli – rodu Konińskich. Za czasów książąt Czartoryskich, w XIX wieku, Końskowola stała się ośrodkiem przemysłowo-gospodarczym specjalizującym się w produkcji sukna. Z dawnych czasów w Końskowoli zachował się budynek ratusza i kościoła p.w. św. Krzyża z cennym nagrobkiem Zofii z Opalińskich Lubomirskiej oraz kościół św. Anny.
Nałęczów
Miasteczko uzdrowiskowe położone na terenie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Przebywali tu m.in. pisarze – Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus i Stefan Żeromski, kompozytorzy – Ignacy Paderewski i Karol Szymanowski, architekt Jan Koszczyc Witkiewicz. Znane z ciekawej architektury, unikalnego mikroklimatu sprzyjającego leczeniu chorób serca i układu nerwowego. Znajdują się tu liczne sanatoria i ośrodki lecznicze.
Wąwolnica
To jeden z największych ośrodków pielgrzymkowych w Polsce. Legenda głosi, że drewniana figura Matki Boskiej Kębelskiej z przełomu XIII i XIV wieku w cudowny sposób uratowała miejscową ludność przed najazdem tatarów w 1278 r. Dzisiaj rzeźba zdobi ołtarz główny Sanktuarium Matki Boskiej Kębelskiej.

Wojciechów
Niewielka miejscowość położona wśród malowniczych wzgórz i wąwozów, na terenie Płaskowyżu Nałęczowskiego. Posiada bogatą historię. Znajduje się tam kamienna wieża z XVI w., zwana ariańską, w której obecnie mieści się Muzeum Sztuki Kowalskiej. W Wojciechowie każdego roku odbywają się Ogólnopolskie Spotkania Kowali.

Żyrzyn
Niegdyś wieś szlachecka, o której wzmiankę można znaleźć już w kronikach Długosza. Z inicjatywy ówczesnych właścicieli – rodziny Wesslów – w 1804 r. wybudowano tu murowany kościół projektu Ch.P. Aignera. Kościół ten przypomina ukończony rok wcześniej puławski kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, nawiązujący swoją formą do rzymskiego Panteonu. W połowie XIX w. wybudowano tutaj również neoklasycystyczny dwór szlachecki. Zaś dawny barokowy drewniany dwór rodziny Wesslów można podziwiać w Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.

Related News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

COPYRIGHT 2014 ZYCIE PUBLISHING SERVICES. ALL RIGHTS RESERVED.