Jaja wielkanocne

Jajo to początek, zarodek wszechświata. Jajo świata pojawia się zazwyczaj po chaosie, jako pierwsza zasada organizacji i zróżnicowania składników. Jajo od zarania dziejów fascynuje człowieka. Starożytni mieszkańcy Egiptu i Grecji, podobnie jak Inkowie wierzyli w jego magiczną moc, uważali za symbol życia, wysoko ceniąc również jego  wartości afrodyzjakalne.
Pod naszą szerokością geograficzną najpopularniejszymi gatunkami jaj są kurze, stanowiące część naszego codziennego menu. Przeciętne kurze jajko waży około 6o gramów, ma długość pięciu centymetrów i szerokość czterech. Powierzchnia jaja wynosi prawie 70 cm. kwadratowych, zaś objętość 53 cm. sześcienne. Największą część kurzego jaja, bo aż 58 proc. stanowi białko, udział żółtka wynosi zaledwie 32 proc., a skorupy 10%. Większe jaja zawierają z reguły mniej żółtka, a więcej białka. U innych gatunków drobiu stosunki procentowe kształtują się odmiennie. Dla porównania , największym udziałem żółtka odznaczają się jajka kacze i perlicze, a białka – jaja gołębie. Zdarzają się naturalnie pewne odchyły od normalnego kształtu, budowy i barwy. Dość często spotyka się np. jaja kurze dwu żółtkowe, o barwie brązowej lub nawet niebieskawej.
Jaja należą do produktów o bardzo wysokich walorach odżywczych. Stanowią cenny i wartościowy pokarm zarówno dla dorosłych jak i dla dzieci. Pod względem zawartości składników odżywczych nie ustępują, a nawet często przewyższają wiele produktów, spełniających poważną rolą w żywieniu człowieka. Dwa jaja odpowiadają wartości pokarmowej 320 gramów mleka lub 165 gramów befsztyka, dostarczając naszemu organizmowi od 140 do 160 kcal. Jajo zawiera wszystkie surowe składniki pokarmowe z wyjątkiem węglowodanów. Jego białko należy do najbardziej pełnowartościowych białek zwierzęcych, posiada niezbędne dla organizmu aminokwasy i pod tym względem przewyższa nawet białko zawarte w mleku. Jaja mogą więc z powodzeniem zastąpić potrawy mięsne.kogutki
Pod względem zawartości związków mineralnych jajo nie ma sobie równych. Fosfor, tak cenny szczególnie dla dzieci i osób intensywnie pracujących umysłowo, znajduje się w ilości 187 miligramów w każdych jego stu gramach. Jajka zawierają też sporo żelaza łatwo przyswajalnego, którego niedobór powoduje anemię. Są one wreszcie bogatym źródłem chloru, potasu, sodu, siarki i magnezu, a więc składników mających zasadnicze znaczenie dla prawidłowej przemiany materii ustrojowej. Zwłaszcza żółtka są cennym magazynem niektórych witamin, np. A,D oraz grupy B: B-jeden i B-dwa, a także PP, spełniających wiele pożytecznych funkcji w organizmie człowieka.
Duża wartość odżywcza jaja polega na tym, że zarówno żółtko jak i białko są niemal całkowicie przyswajalne przez organizm, lekkostrawne i przy okazji smaczne. Warto jednak pamiętać, by nie spożywać zbyt gorących jaj, nie wspominając już o przypalonych, gdyż mają one wówczas znacznie mniej wartości i są trudniej przyswajalne przez organizm.
Święta Wielkanocne nieodłącznie kojarzą się nam z jajkami. Od dawien dawna w Wielką Sobotę chrześcijańską, zarówno w miastach jak i na wsiach  ludzie znosili do kościoła jaja oraz sól, które po poświęceniu kładziono na świątecznym stole. Wielkanoc w polskiej kuchni ludowej była znacznie skromniejsza od szlacheckiej, ale za to silnie związana z dawnymi obyczajami i obrzędami. Do takich reliktów pogańskich jeszcze wierzeń należą oczywiście pisanki, czyli jaja gotowane na twardo, barwnie i kunsztownie zdobione przez wiejskie kobiety. Zwyczaj barwienia jaj na Wielkanoc utrzymuje się po dziś dzień, nie tylko zresztą w Polsce, ale niemal w całej Europie, Ameryce Płd. i Australii. Dane słowiańskie pisanki były często prawdziwymi dziełami sztuki ludowej. Dzisiejsze ustępują im pod względem artyzmu i finezji wykonania. Ponieważ jajo jest prastarym symbolem życia, zawsze królowało na stołach wielkanocnych, gdyż Wielkanoc jest zarazem świętem budzącej się do życia przyrody. Szczególnie chętnie malowano pisanki na kolor czerwony. Czerwone pisanki posiadały bowiem według ludowych podań słowiańskich – właściwości magiczne i podobno skuteczne były szczególnie w sprawach miłos- nych.
Na wschodnich ziemiach dawnej Polski istniał zwyczaj, iż w Wielki Piątek kobiety wiejskie obdarowywały księdza jajkami, przeważnie pisankami. Przebywający w Polsce za panowania Zygmunta III Wazy i Władysława IV inżynier wojskowy, architekt i znakomity kartograf – Francuz Guillaume de Beauplan opisał ten zwyczaj w następujących słowach :… w dwie godziny ksiądz zbierał do pięciu tysięcy jaj! Dziękując pobożnym ofiarodawczyniom, całował dziewczyny i co młodsze kobiety, starym zaś babom podawał rękę do ucałowania.
Niewiele zwyczajów z polskiej tradycji wielkanocnej przetrwało do dzisiejszych czasów. Któż bowiem z nas zaprząta sobie głowę malowaniem pisanek? Ostało się jedynie jajo, zwykłe, codzienne, o elipsoidalnym kształcie, takim, jakim było od wieków. Pozostaje tylko wciąż to samo pytanie: co zjawiło się na świecie pierwsze – jajo czy kura?

Kajetan Berezowski

Jajka nadziewane
jajaczkaNadziewane jajka są jednym z tych łatwiejszych do wykonania dań, dających przyjemny nie tylko dla żołądka, ale też dla oka efekt. Najpierw gotujemy na twardo określoną ilość jaj (zależnie od przewidywanej na śniadaniu liczby osób). Nasza propozycja dotyczy 6 jaj. Ugotowane i ostudzone przekrawamy na równe połówki i wyciągamy ze środka żółtko. W zależności od wybranego rodzaju nadzienia postępujemy wedle zaleceń:
Nadzienie rzodkiewkowe – wyciągnięte żółtko ucieramy i mieszamy razem z drobniutko posiekaną cebulką i jej natką oraz 3 łyżkami naturalnego jogurtu. Doprawiamy sola i pieprzem i powtórnie mieszamy. Powstała masą wypełniamy białka jaj i dodajemy po plasterku rzodkiewki i kilka kiełków słonecznika.
Nadzienie sardynkowe – sardynki w oleju z jednej puszki dobrze odsączamy i mieszamy na pastę z żółtkami jaj. Dodajemy kolejno 1 łyżeczkę startego sera Edamskiego, 1 łyżeczkę koncentratu pomidorowego, 1 łyżeczkę majonezu, ½ łyżeczki musztardy i ½ łyżeczki świeżego soku z cytryny. Dodajemy sól i pieprz do smaku. Dokładnie mieszamy i nakładamy powstałą masę do połówek ugotowanych na twardo białek jaj.
Nadzienie grzybowe – 20 dag pieczarek drobno kroimy i podsmażamy na 1 łyżce masła. Odczekajmy, aż ostygną i wymieszajmy je z żółtkiem, posiekaną natką pietruszki, solą, pieprzem i odrobiną majonezu.
Sama klasyka
Jajka faszerowane na ciepło
8-10 jajek
pęczek szczypiorku
pęczek natki
1/2 pęczka koperku
tłuszcz do smażenia
bułka tarta
sól
pieprz
łyżka masła
Jajka ugotować na twardo, ostudzić i przeciąć wzdłuż ostrym nożem tak, by nie uszkodzić skorupki. Wyjąć jajka ze skorupki, drobno pokroić, dodać posiekaną zieleninę i masło. Doprawić solą oraz pieprzem. Dokładnie wymieszać, aby powstała dosyć zwięzła pasta (prawie taka, jak do kanapek).
Uzyskaną pastą z jajek napełnić wydrążone skorupki w taki sposób, aby trochę masy wystawało ponad brzegi. Łódeczki panierować (tylko od strony nadzienia) w bułce tartej. Następnie smażyć jajka na gorącym tłuszczu aż do momentu, gdy się pięknie zrumienią.
Inne jaja faszerowane
6 jajek
1/2 łyżeczki papryki w proszku
2 łyżki majonezu
1/2 łyżeczki gorczycy w proszku
Włożyć jajka do garnka z osoloną wodą. Doprowadzić wodę do wrzenia i ugotować jajka na twardo (około 10 do 15 minut). Ugotowane jajka wyjąć z wody i ostudzić. Obrać ze skorupek, poprzecinać wzdłuż na pół i wyjąć żółtka.
Włożyć żółtka do miski i rozgnieść widelcem. Dodać paprykę, majonez i gorczycę. Dobrze wymieszać. Nakładać masę łyżeczką do połówek jajek, schłodzić i podawać.
Wszystko zależy od naszej fantazji
Łódeczki z szynki parmeńskiej
6 plastrów szynki parmeńskiej
mielona czerwona
słodka papryka
6 jaj przepiórczych
rukola
tymianek
olej
Podsmażyć na patelni na rozgrzanym oleju plastry szynki parmeńskiej, aż do chwili, gdy się powyginają. Następnie spiąć plastry wykałaczką w taki sposób, aby powstały łódeczki.
Do każdej łódeczki wykonanej z szynki wbić jajko przepiórcze, następnie smażyć je chwilę pod przykryciem.
Zawartość łódeczki oprószyć czerwoną słodką papryką, po czym dodać drobne listki tymianku (większe posiekać). Usunąć wykałaczki.
Łódeczki najlepiej podawać ze świeżą rukolą, lecz można także zastąpić ją sałatą karbowaną lub lodową.
Jajka gotowane w herbacie
8 jajek przepiórczych
4 jajka kurze
herbata
4 gałązki trawy cytrynowej
Na sos:
łyżeczka sosu sojowego
papryczka chili
4 łyżki majonezu
sałata lub rukola
zielony pieprz marynowany
Jajka ugotować na miękko. Schłodzić, ostrożnie rozbić skorupkę, tak by była popękana na całej powierzchni.
Zaparzyć w garnku mocną herbatę. Włożyć do niej jajka na 30 min. Doprowadzić do wrzenia, gotować jajka 3-4 min. Ostudzić, obrać ze skorupek.
Jajka kurze i przepiórcze ostrożnie nadziewać na wykałaczki z trawy cytrynowej (można pomagać sobie wykałaczką wbitą w gałązkę trawy lub wykorzystać patyczki do szaszłyków). Układać w miseczce wyłożonej sałatą lub rukolą.
Majonez wymieszać z sosem sojowym, drobno pokrojoną papryczką chili oraz posiekanymi ziarnami zielonego pieprzu. Sos przełożyć do miseczki i podawać do jajek.
Jajka z kolorowymi pastami
20 dag masła
5 dag twarożku
2 łyżki majonezu
4 łyżki śmietany
9 jajek
Na pastę z kukurydzą:
łyżka keczupu
łyżka kukurydzy z puszki
sól czosnkowa
słodka papryka
pieprz
3 plasterki szynki
Na pastę z ogórkiem:
2 łyżki szczypiorku lub koperku
2 rzodkiewki
4 plasterki ogórka
sól
biały pieprz
Na pastę z sardynką:
1-2 łyżeczki sardynek
3 gałązki natki
łyżeczka chrzanu
cukier
sól
pieprz
Ugotowane na twardo jajka obrać ze skorupek, przekroić wzdłuż na pół, ostrożnie wyjąć żółtka. Żółtka przetrzeć przez sitko lub zemleć, dodać śmietanę, masło, majonez i twarożek. Utrzeć na gładki krem.
Tak przyrządzony krem podstawowy podzielić na 3 części i każdą z nich wzbogacić posiekanymi i roztartymi na gładką masę dodatkami. Powstałymi z tych połączeń pastami faszerować połówki jajek. Podawać na zimno.

Related News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

COPYRIGHT 2014 ZYCIE PUBLISHING SERVICES. ALL RIGHTS RESERVED.