100 razy mocniejszy od morfiny

Toronto zmierzy się z fentanylem

Pod przewodnictwem burmistrza Johna Torry odbyło się w poniedziałek spotkanie Toronto Public Heath z innymi organizacjami w celu wymiany informacji i pomysłów jak zapewnić bezpieczeństwo używającym opioidów a szczególnie fentanylu.
Jednym z najważniejszych punktów planu działania będzie uzyskanie w czasie rzeczywistym danych na temat liczby zgonów związanych z opioidami.
Dane dotyczące zgonów opioidowych w Toronto nie są jeszcze dostępne. Główny koroner Ontario informuje, że fentanyl był zaangażowany w 165 zgonów w prowincji w 2015 roku to tylko niewielki wzrost w porównaniu do poprzedniego roku, ale jest to prawie dwukrotnie więcej niż w 2010 r. – 86 zgonów udokumentowanych.

***

Ten opiatowy lek trafił w USA na czarny rynek. Teoretycznie pomaga pokonać ból, w praktyce odpowiada za czarną serię zgonów. W samym Ohio w ciągu roku do szpitali w ciężkim stanie trafiło aż 1245 osób. Na liście ofiar leku jest Prince, jeden z najsłynniejszych muzyków świata.
Amerykańska epidemia związana z zażywaniem leków opiatowych upomniała się ostatnio o kolejną ofiarę: 21 kwietnia w rezydencji na przedmieściach Minneapolis zmarł wskutek przedawkowania fentanylu Prince Rogers Nelson. Przyczyna zgonu gwiazdora nagłośniła sprawę najbardziej niebezpiecznego choć słabo znanego środka z grupy opioidów.
Fentanyl jest syntetyczną pochodną opium, środkiem przeciwbólowym wprowadzonym do lecznictwa w latach 60. Ma sto razy większą moc od morfiny i 30-50 razy większą od heroiny. – Jest tak silny i tak śmiercionośny, że nawet mikrogram może zabić – twierdzi Rusty Payne, rzecznik Drug Enforcement Agency, amerykańskiej agencji rządowej przeciwdziałającej narkomanii.

fentanyl_lollipops_actiq_400_mcg

Fentanyl jest bardzo silnym lekiem przeciwbólowym i anestezjologicznym z grupy agonistów receptorów opioidowych (silny agonista receptora μ i słaby δ i κ). Działa natychmiast po podaniu dożylnym (szczyt po około dwóch minutach), ale dosyć krótko (20-30 minut), natomiast przy podaniu doustnym działanie rozpoczyna się po około 30-60 minutach i utrzymuje się do 6 godzin. W małych dawkach wywołuje efekty podobne do innych opioidów: znieczulenie, senność, zanik lęku. Duże dawki stosowane w anestezjologii (najczęściej podawane pacjentom przed zabiegami operacyjnymi) wywołują silne objawy ze strony układu nerwowego.
Występują przede wszystkim:

  • halucynacje wzrokowe

  • omamy czuciowe

  • silne złudzenia przestrzenne związane z zanikaniem impulsów nerwowych

  • zanik lęku

  • znieczulenie fizyczno-psychiczne

  • odmienne stany świadomości związane z zaburzeniami pracy mózgu (zwłaszcza podwzgórza).

Działanie przeciwbólowe fentanylu jest związane z odcięciem pacjenta od świata zewnętrznego i skupienie jego uwagi na odbiorze sygnałów z podświadomości, przy czym występuje tzw. sen na jawie. Lek ma niewielki wpływ na układ krążenia. Wykazuje wszystkie typowe dla opioidów działania ośrodkowe. Przy zanikaniu jego działania można odczuwać stany rozdrażnienia, lęku oraz paranoi psychotycznej objawiającej się urojeniami.
Po przedawkowaniu fentanyl powoduje zgon przez depresję układu oddechowego (uduszenie). Dokładne dawki graniczne fentanylu powodujące śpiączkę oraz śmierć nie są obecnie znane.
Stosowane dawki:
Lizaki Actiq 400 µg
W medycynie używany w formie tabletek, roztworu do iniekcji oraz plastrów 12, 25, 50, 100 µg/h (plastry zaczynają działać po około 15 godzinach od przyklejenia i wtedy dopiero odpowiednia dawka dostaje się do krwi) i ampułek 100 i 500 µg do iniekcji.

Lekarze przepisują fentanyl osobom chorym na raka bądź innym pacjentom cierpiących z powodu silnego bólu; lek sprzedaje się najczęściej w postaci lizaków czy plastrów, jednak na czarnym rynku można kupić go także w innej formie. To ten specyfik stoi za nasilającą się epidemią zgonów z powodu narkotyków, która tylko w 2014 roku pochłonęła 47 tys. ofiar, według najnowszych szacunków Centrum ds. Kontroli i Prewencji Chorób (CDC). To wówczas fentanyl podporządkował sobie rzesze Amerykanów.
W ostatnich latach lek ten był nielegalnie produkowany w meksykańskich i chińskich laboratoriach. Często bywał dodawany do heroiny, bez wiedzy kupujących, potęgując śmiercionośne właściwości narkotyku. Nielegalny fentanyl może być przyjmowany jako kapsułki żelowe, spraye do nosa, pigułki, a ostatnio wyprodukowano go też na wzór takich leków jak xanax czy oxycontin. – Jedni nadużywają fentanylu wiedząc z czym mają do czynienia, inni biorą zaprawioną fentanylem heroinę, jeszcze inni przyjmują podrobione tabletki oxycontin – opowiada Payne.

fentanyl

Nie wiadomo, w jakiej postaci fentanyl zażywał Prince. Między 2005 a 2007 rokiem w amerykańskim regionie Środkowego Zachodu z powodu tego typu opiatów zmarło około tysiąca ludzi, wtedy jednak wszystkie ślady prowadziły do pewnego meksykańskiego labo- ratorium. Gdy amerykańska Drug Enforcement Administration doprowadziła do zlikwidowania tej placówki, problem fentanylu na jakiś czas ustał.
Pierwsze ostrzeżenia o tym, że epidemia wróciła, przyszły w marcu 2015 roku. Podano wówczas wiadomość o tym, że w skali całego kraju wzrosła liczba hospitalizacji z powodu przedawkowania fentanylu. Co gorsza, teraz produkcją opiatów zajęły się liczne laboratoria i kraje. (…) Payne zauważa, iż z powodu silnego działania fentanylu dilerzy mogą na nim lepiej zarobić niż kiedyś na heroinie, korzystając przy tym z ustanowionych wcześniej heroinowych szlaków.
W niektórych amerykańskich stanach fentanyl odpowiada już za większość zgonów z powodu przedawkowania narkotyków. W 2015 roku w ponad połowie z 1319 przypadków śmierci wskutek przyjęcia opiatów w  Massachusetts badania wykazały obecność fentanylu w organizmie zmarłego, tak samo jak u 283 ofiar narkotykowej epidemii z New Hampshire. ”Fentanyl zabija naszych rodaków” – ostrzegał w ubiegłym roku w Kongresie szef policji w Manchesterze, Nick Willard.
Jeśli amerykańskie terytoria północnego-wschodu odnotowały najbardziej dramatyczny wzrost śmiertelności z powodu przyj- mowania opiatów, to Payne podkreśla, że epidemia w żadnym razie nie ogranicza się do tego regionu. – Nie potrafiłbym wskazać miejsc, gdzie nie ma tego problemu – zaznacza rzecznik DEA.
W Minnesocie zgonów z powodu przedawkowania fentanylu było względnie mało – według oficjalnych danych z tego powodu w 2015 roku zmarło 36 osób. W tym okresie w Ohio do szpitala trafiło 1245 osób z objawami przedawkowania, według CDC najwięcej w Stanach.
Tymczasem dane dotyczące fentanylu są niekompletne. Nie zawsze udaje się ustalić, z powodu jakiego rodzaju opiatów zmarł pacjent. Za to wątpliwości urzędników nie budzi fakt, iż doszło do gwałtownego wzrostu śmiertelności z powodu substancji tego typu od 500 w 2013 roku do blisko 6000 w 2015 roku. – Gdyby chodziło o wirus zika, wszyscy bilibyśmy na alarm – przyznaje Traci Green, zastępczyni dyrektora w Boston Medical Injury Prevention Center oraz jedna z osób, które przygotowały dane na ten temat.
Przed miesiącem DEA zaprezentowała raport, w którym ostrzegła przed skutkami podrobionych tabletek oxycodone’u, przechwy- conych w porcie Otay Mesa w San Diego, które, jak się okazało, zawierały fentanyl. Doniesienia o podobnych incydentach, dotyczących podrobionego xanaksu albo norco, dopływają z całego kraju. Raporty zebrane przez epidemiologa Stevena P. Kurtza, dyrektora w Center for Applied Research on Substance Use and Health Disparities, wykazały, że fentanyl pod najróżniejszymi postaciami przechwytywano w Kalifornii, na Florydzie,  a także w centralnej części USA, w Wisconsin i Ohio po Missisipi.
Od pewnego czasu amerykańskie służby sanitarne i porządkowe szukają sposobu na ukrócenie epidemii. W październiku 2015 roku Chiny na prośbę Waszyngtonu zakazały produkcji niektórych odpowiedników fentanylu. W odpowiedzi na to adepci chemii przygotowali jednak specyfiki o nieco zmienionej formule, udostępniając chętnym opiaty, które jeszcze nigdy wcześniej nie były testowane na ludziach. – Nazwałbym to grą w ”O rety, krety!”, w której agencje walczące z narkomanią jedynie powołuje do życia więcej kretów – skrytykował Michael Gilbert, epide- miolog specjalizujący się w minimalizowaniu zagrożenia. – Najlepszą drogą do ograniczenia hospitalizacji i śmiertelności [z powodu fentanylu] nie jest surowsze prawo, lecz próba zrozumienia, dlaczego ludzie wybierają właśnie ten narkotyk – zauważył.
Payne z kolei podkreśla, że misją instytucji, którą reprezentuje, jest całkowite wyeliminowanie fentanylu. – Nie ma czegoś takiego jak bezpieczna ilość tej substancji – zaznaczył rzecznik DEA.
Wiele amerykańskich stanów ułatwia też dostęp do leku o nazwie naloxone, odwracającym skutki przedawkowania opiatów, i łagodzi prawo, by odtąd przyznanie się do przedawkowania narkotyków nie skutkowało postawieniem zarzutów. Inne stany, jak New Hampshire, zaostrzyły kary dla dilerów rozprowadzających śmiercionośne dawki fentanylu. Prokuratorzy z Minnesoty konsekwentnie domagają się dla tych przestępców wymiaru kary jak za morderstwo trzeciego stopnia.

•••

Hugh Lampkin jest osobą przygotowaną do udzielania pierwszej pomocy (first-responder), nie chodzi jednak w jego wypadku o tradycyjny scenariusz pt. „Poszedłem do szkoły, aby zostać ratownikiem medycznym”. Hugh jest zwykłym facetem z długą historią stosowania opiatów, który nosi przy sobie zestaw z kilkoma dawkami naloksonu, ratowniczego blokera opioidów, znanego również pod handlową nazwą Narcan.
Lampkin opowiada, że piątkowe wieczory robi sobie często „wycieczki” po dzielnicy Downtown Eastside, w której mieszka, gotów wejść do akcji z naloksonem i zadzwonić po numer 911 rozmowy, jeśli natrafi na kogoś, kto przedawkował. W poniedziałki prowadzi natomiast drugą już turę naloksonowych warsztatów w vancouverskim biurze Area Network of Drug Users, gdzie uczy inne osoby zażywające narkotyki jak rozpoznać objawy przedawkowania i jakie działania w ramach pierwszej pomocy należy podjąć przed przybyciem ratowników medycznych.
Tak właśnie wygląda redukcja szkód w Kolumbii Brytyjskiej. Uczenie zagrożonych użytkowników procedur mogących ratować życie to tylko jedno z działań, jakie prowincja podejmuje w celu przeciwdziałania fatalnym skutkom używania taniego i silnego narkotyku, jakim jest fentanyl, któremu przypisuje się 75-procentowy skok liczby zgonów w wyniku przedawkowania w ciągu pierwszych pięciu miesięcy 2016 roku.

Marc Townsend, manager of the Portland Hotel Society, enters Insite, Canada's only safe injection site for intravenous drug addicts in Vancouver, Tuesday, October 2, 2007. The society along with Vancouver Coastal Health Authority operates the site which was given a six-month operating extension by the federal government Tuesday. Richard Lam/CP

Marc Townsend, manager of the Portland Hotel Society, enters Insite, Canada’s only safe injection site for intravenous drug addicts in Vancouver, Tuesday, October 2, 2007. The society along with Vancouver Coastal Health Authority operates the site which was given a six-month operating extension by the federal government Tuesday. Richard Lam/CP

Urzędnicy mieli duże kłopoty z opracowaniem strategii zmniejszania szkód spowodowanych przez fentanyl, ponieważ często występuje on jako domieszka do innych narkotyków, których nadzwyczajna siła jest wówczas dla użytkowników zaskoczeniem. Wygląda na to, że dilerzy importują duże partie fentanylu, co jest dla nich tańsze i mniej kłopotliwe, niż nabywanie czystej heroiny lub morfiny. Ten syntetyczny opioid jest 30 do 50 razy silniejszy niż heroina i obecnie coraz częściej znajduje się w pigułkach sprzedawanych na czarnym rynku jako OxyContin lub jest mieszany z innymi narkotykami, takimi jak uliczna metamfetamina czy crack.
Spośród 308 zgonów spowodowanych przedawkowaniem, które zarejestrowano w całej prowincji w tym roku, fentanyl został wykryty w wypadku 56 % z nich — wzrost w porównaniu z 31% w 2015 roku i 25% w 2014 roku jest zatem znaczący.
Choć inne prowincje odnotowały podobny wzrost przedawkowań związanych z fentanylem w ciągu ostatnich 18 miesięcy, Kolumbia Brytyjska jako pierwsza ogłosiła w kwietniu stan zagrożenia zdrowia publicznego. W tym czasie dr Perry Kendall, urzędnik zajmujący się ochroną zdrowia, powiedział, że liczba ofiar może do końca roku wzrosnąć do 800, jeśli kryzys nie zostanie powstrzymany.
fentanylulicaPodczas gdy prowincje Alberta i Ontario ociągały się z rozpowszechnianiem naloksonu bez recepty, w ramach programów redukcji szkód prowadzonych w Kolumbii Brytyjskiej rozdano już 9723 zestawów. Gdy ich brak, ofiar przedawkowania może stracić przytomność i przestać oddychać, a nawet umrzeć w czasie potrzebnym karetce na dotarcie na miejsce.
„Wiemy, że nalokson pozwala na bardzo skuteczną interwencję” – powiedział Vice Dr Buxton.
Kolejnym elementem strategii prowincji jest przekazywanie antidotum straży pożarnej, które rozpoczęło się w Surrey i Vancouver pod koniec stycznia i jest kontynuowane w kilku innych miastach.
maxresdefaultObecność osób przeszkolonych w udzielaniu pierwszej pomocy na pierwszej linii frontu nie oznacza jednak, że kryzys wygasa. Strażacy, pracujący w wielu dzielnicach Vancouver, mówią, że odnotowali w pierwszym półroczu 2016 roku „dramatyczny i ciągły wzrost” liczby telefonów alarmowych.
Dla Fire Hall 2 w Vancouver, posterunku, który obsługuje Downtown Eastside, kwiecień ustanowił nowy rekord 866 połączeń alarmowych. W maju liczba ta wzrosła do 943.
„Liczba tych wezwań sprawia, że trudno znaleźć czas na zajęcie się innymi sprawami. To poważnie wpływa na jakość naszej pracy.” – powiedział Vice Rob Weeks, prezydent miejskiego stowarzyszenia pożarniczego.
Dla doktora Buxtona jednym z największych wyzwań jest sytuacja w tych dzielnicach i na przedmieściach, których zazwyczaj nie kojarzy się z używaniem narkotyków, gdzie fentanyl pojawia się jako zanieczyszczenie narkotyków imprezowych. Oprócz kampanii „Poznaj swoje źródło” brak oczywistych sposobów, aby dotrzeć do sporadycznych, „eksperymentujących” użytkowników, którzy sądzą, że biorą coś zupełnie innego:
„Ludzie się boją, nie chcą mieć kłopotów. Musimy ich zapewnić, że nic takiego nie będzie miało miejsca, jeśli pomogą komuś, kto przedawkuje.”
Buxton czeka także na dostęp do napływających w czasie rzeczywistym danych dotyczących przedawkowań, co prowincja obiecała, ale jeszcze nie wdrożyła.
Jednakże osobom takim jak Lampkin, w Downtown Eastside, gdzie liczby przedawkowań mają tendencję do gwałtownego wzrostu w cyklach zgodnych z terminami rozdzielania zasiłków z pomocy społecznej, wiele letnich nocy upłynie na udzielanie pomocy ludziom znajdującym się na krawędzi śmierci.
„To moja społeczność, znam tu tak wiele osób. Nie mogę patrzeć biernie, jak kolejni moi przyjaciele umierają w ten sposób.”

Related News

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

COPYRIGHT 2014 ZYCIE PUBLISHING SERVICES. ALL RIGHTS RESERVED.